Skip to content

Sara

Hanes Ysgytwol

Bore ‘ma ges i’r fraint o gael trafod fy hoff bwnc ar y radio – hanes ‘mawr’ a’i effaith ar bobl gyffredin (a rhai pobl anghyffredin hefyd).

Gofynwyd i fi ddewis 5 digwyddiad ‘ysgytwol’ ar gyfer rhaglen Caryl a Dafydd ar Radio Cymru. Anodd oedd dewis croestoriad na fyddai’n gadael gwrandawyr yn wylo yn eu miwsli ond mi lwyddais, dwi’n credu.

Cewch wrando arno am wythnos isod, gwibiwch i 0:40 i glywed yr eitem.
Hanes Ysgytwol – sioe Caryl a Dafydd.

#tocyndiwrnod 1 – castell bewpyr

Dim ond wythnos ar ôl imi symud o fod yn Dudurwraig broffesiynol i’r byd dehongli digidol, dwi wedi bod allan yn chwilio am un o adeiladau canoloesol hyfryta Bro Morgannwg – Castell Bewpyr – i gael ffics bach o dreftadaeth analog.

2014-01-25-06.32.15-1-1024x576-1

Ar ôl sawl ymgais, dyma ni’n dod o hyd ohono ar yr hewl i Sant Hilari, ble buom ni yn y Bush yn byta pasteiod, achos be sy’n gweud ‘rhamant hir dymor’ gystal â phastai mewn tafarn efo enw doniol?

2014-01-25-06.12.10-1

Mi drodd y tywydd yn glou iawn. Disgynnodd cwmwl melynlwyd a hogle glaw ar ei ôl. Fe’m bradychwyd o fewn cwpwl o eiliadau gan ymbarél ‘Geraint Lloyd’, oedd raid ifi ei wisgo fel pabell wrth gerdded y llwybr tarw draw at y castell a’r gwynt yn cydio. Stopiodd fy nghariad ar y ffordd i archwilio dafad farw a fe gollais i fy het a gorfod rhedeg ar ei hôl. Eto, #rhamanthirdymor.

2014-01-25-06.32.06-1-1024x576

Roedd hi’n piso bwrw erbyn hyn a roedd teimlad o ias ofnadwy arnai, yn rhannol oherwydd y tywydd ond hefyd am fod y lle yn eithriadol o anghynnes. Dwi’n ymweld â llawer o lefydd fel hyn a dwi yn gyfforddus iawn fel arfer; yn rhyfeddu, yn dychmygu, ac yn ddiolchgar bo nhw dal i sefyll. Ond aeth popeth bach yn Hinterland. Ysbrydion Normaniaid, falle. Hanes pensaernïaeth yw fy nghefndir i felly ro’n i’n falch o gael mochel ymysg gwaith saer maen mor gain, yn dyddio o’r 1300au i’r 1600au, a darllen sgraffito cenedlaethau yn y maen Bath cerfiedig. Dwi ar ganol sgrifennu papur ar ddymchwel adeiladau ar gyfer rhwydwaith ExArc a roedd gweld yr holl haenau, marciau, y mwsogl a’r mwd yn sbardun pellach i’r dychymyg. Mae beth sy’n digwydd i adeilad wedi iddo ‘ddarfod’ yn rhan ‘run mor hanfodol o’i stori: y lleddf, y llon, y llaid a’r hollol, hollol sili.

IMG_20140125_154823-1024x1024

Santes Dwynwen hapus ichi gyd. Diolch i Geraint Lloyd am yr ymbarél shodi a diolch i @caws_llyffantam y llunie a’i chwmpeini. Xx

Addunedu

2014-01-02-12.04.21-2-1024x682

Mae 2014 yn mynd i fod yn llawn o brosiectau brodio, felly dyma ddechrau ystwytho fy mysedd efo adduned. Neu, oleia, parhad o adduned. Mae casau dy gorff yn ffurf arbennig o hunan-artaith, a’r adeg yma o’r flwyddyn gwna sawl un elw mawr yn ei annog. Mae wastad yn werth cofio, er enghraifft, fod y cwmni sydd yn cynhyrchu Slim Fast -Unilever- hefyd yn berchennog ar Ben + Jerry’s.

Dwi’n dyheu i fod yn fwy iachus, a dwi’n aros yn eiddgar -ers chwe mlynedd, nawr- am lawdriniaeth fydd yn cyfrannu at hynny. Ond dwi ddim wastad di bod yn gyfforddus iawn yn fy siwt o groen, bloneg a stwff. Dwi’n ddiolchgar, felly, am flogie fel rhai Lindy West, Kate Harding a nifer o dymblrs ardderchog ar y pwnc a elwid ‘fat acceptance’. Mae’n derm braidd yn AA-aidd, ond tu hwnt iddo mae na lwyth o sgwennu a thrafodaeth dda.

Mae hynny wedi rhoi cyfle ifi ddod yn llawer mwy diolchgar am fy nghorff abl, tew, prydferth. Fe gariodd fi trwy 2013 – blwyddyn shiti os y buodd un erioed – a dwi’n addunedu i’w pharchu drwy 2014.

Delfryda yn y niwl

Tra bo fi’n aros am alwad gan y meddyg man a man ifi aros fan hyn am eiliad. Ar ôl tridie mewn bandej artisanaidd* dwi wedi penderfynu dechre ar waith paratoi at 2014, o leia yr hyn y galla i ei gyflawni ar fy nhîn. Mae gen i gannoedd o faneri i’w gwneud, yn ogystal â threfnu lle i’w harddangos yn ystod Gwyl Fai’r Menywod yn Llundain.

Mae’r cardiau côf i fyny’r grisiau ond ma Siân wedi blogio rywfaint amdanynt fanhyn: sianlilemakes. Byddi’n gweld tipyn mwy arnynt yn ystod y misoedd nesa – yn y cyfamser ma gen i gasgliad bach yn tyfu o faneri diddorol ar pinterest.

Cyn i 2014 ddechre go iawn, mae gen i un swydd bwysig i’w gwneud, sef clirio lle yn Sain Ffagan. Dwi’n gadael, ar ôl saith mlynedd o ddysgu, hyfforddi, gwisgo bonets ac ymweliadau achlysurol â’r lladd-dy lleol. Mae’n drist meddwl na fydda i’n cael y fraint o weithio efo’r tymhorau, na manteisio ar gynhaea blasus y gerddi (diolch i asparaguspea), ond yn rhyddhad na fydda i byth yn gorfod gwisgo corset bren fyth eto.

*artisanaidd, mob doctorish, digon da

Craftivists Caerdydd – Diwrnod o Godi Arian a Ioga

Mae wedi bod yn benwythnos o weu a chrosio, a gwych oedd gweld iogis o bob siâp yn dod draw i’n stondin i siarad a gwneud heddiw. Ges i gyfle i gwrdda amrywiaeth eang iawn o bobol, anarchwragedd, bwdyddion, ymgyrchwyr HAES*, ac yn arbennig rhai o gynrychiolwyr cymuned Ffilipinaidd Caerdydd.

Esboniodd Henry, sydd wedi bod yn byw yng Nghaerdydd ers saith mlynedd, fod y gymuned wedi ymrwymo i helpu pentrefi pysgota bychain dros nifer o flynyddoedd – nid am eu bod wedi eu dinistrio, ond am fod eu bywoliaeth a’u ffynhonell fwyd o dan fygythiad. Roedd yn beiriannwr a phensaer yn y Ffilipinau, a buom yn trafod pebyll, isadeiledd a hecsaiwrts am sbel. Sdwff gici. ‘Gyda digon o ddiferion, galli lenwi bwced’, meddai, am ein pwytho araf, a’r ceiniogau yn ein pot rhoddion.

Roedd hi’n gynnar, a bu pobol yn hael iawn – mae dros 7000£ wedi’i godi gan y stondiwyr a’r iogis, hyd yn hyn. Galli gyfrannu at yr apêl fan hyn: justgiving. (Ymddiheuriadau am y diffyg lluniau, dwi’n trio sortio ffôn fenthyg).

* Healthy at Any Size. Ardderchog!

Codi arian i’r Ffilipinau – ddydd Sul yng Nghaerdydd

Bydd Siân a fi, o dan faner Craftivists Caerdydd yn codi arian i apêl cefnogi goroeswyr y corwynt yn y Ffilipinau ar ddydd Sul y 1af, yn neuadd y ddinas, Caerdydd. Dere i ymuno â ni wrth i ni greu cadwyn o addurniadau Nadolig, fydd yn cael ei werthu mewn ocsiwn wedi’r digwyddiad.

Bydd yr elw i gyd yn mynd at apêl y DEC. Byddwn yn hapus i ddysgu iti sut i weu neu grosio, felly ma croeso i bawb, gan gynnwys llawchwithyns! Mae dros 3500£ wedi’i godi yn barod felly galwa heibio i gyfrannu a gwneud.

Mae’n rhan o ddiwrnod o weithgareddau codi arian amgen, fel ioga, a bydd bob math o stondinau yno hefyd. Swnio bach yn twee? Wel stwffia hynna yn dy sanau a tyrd draw i gyfrannu. Mae’n well nag iste mewn bath o ffa pob. Mwy o wybodaeth ar ddalen @yogafever.

Er Cof am Helen

Llyn y Priordy, Ynys Bur
Llyn y Priordy, Ynys Bur

Ar rai diwrnodau adeg yr hydref mae tywydd clîr, oer wedi’i glymu at deimlad o gerdded i angladd. Allai ddim esbonio’r peth ond mae fel ofergoel croesi bedd.

Tynnais i’r llun yma wrth iddi wawrio ar Ynys Bur, ddiwrnod cyn yr eira mawr, rhyw Dachwedd reit ddiweddar. Roeddwn wedi bod yn crwydro’r ynys efo’r Tad Gildas y diwrnod cynt, a soniodd mai llyn teyrnged oedd o, bod archaeolegwyr wedi darganfod rhoddion haearn yn ei waelod. Taflais dorch o helyg i fewn i’r dwr, heb wybod yn iawn pam ond yn gwybod bo raid i fi. Dwi’n meddwl fod y weithred yn gliriach i mi heddiw.

Amser hudol o’r flwyddyn yw amser ail-gylchu dy bwmpen

Neu gadwa e i bydru wrth y drws cefn, be bynnag sy’n teimlo’n briodol. Dwi’n cofio’r un Nick Griffin wnes i gwpwl o flynyddoedd yn ôl yn mynd yn fwyfwy brawychus wrth iddo fe ddarfod, a gwaeth byth yn y bag, fel ysbryd awtoerotig. Ond! Fe ges i amser i eistedd a chreu’r un isod, sy’n llawer fwy llon (a chwl a spwpi), fel anrheg i Llwybr Llaethog.

pwmpen-dub-cymraeg
gaea hapus, o bwmpen ddub cymraeg!

Achlysur cerfio’r bwmpen oedd i ddathlu sbageti bolognese blasus, a rhyddhau eu halbwm newydd, Dub Cymraeg.

Dyma ble mae eu bandcamp, ble alli ei brynnu. Dwi ddim ar gomisiwn, ond mae LL-LL yn arwyr gwneud i fi, a mae’n nhw’n ysbrydoli’r pethau dwi’n eu gwneud o dro i dro.

fel hwn, un o fy hoff sampleri.
fel hwn, un o fy hoff sampleri.